Co warto wiedzieć na początek
Szczenię nie załatwia się w domu ze złośliwości. Jego organizm jeszcze się rozwija, a kontrola nad pęcherzem i jelitami przychodzi stopniowo. Dlatego wpadki na początku są naturalne, a zadaniem opiekuna jest ułatwić psu zrozumienie, gdzie ma się załatwiać. Do pracy potrzebujesz regularności, kilku wartościowych smakołyków i dużej dawki spokoju.
Tempo nauki bywa różne i zależy od wieku szczeniaka, jego temperamentu oraz tego, jak konsekwentnie pracuje cała rodzina. Nie porównuj swojego psa z cudzym.
Kiedy wychodzić ze szczeniakiem
Najlepiej wychodzić w momentach, w których szczenię najczęściej musi się załatwić:
- zaraz po przebudzeniu, także po drzemce w ciągu dnia,
- po jedzeniu i piciu,
- po zabawie albo po silnych emocjach,
- przed snem i w razie potrzeby w nocy, szczególnie u młodszych szczeniąt,
- gdy szczeniak węszy w kółko, kręci się, przestaje się bawić lub idzie w kąt pokoju.
Wychodź w to samo miejsce, żeby zapach pomagał szczeniakowi skojarzyć miejsce z załatwianiem się. Na początku lepiej wyjść jeden raz za dużo niż jeden za mało.
Procedura krok po kroku
- Wyjdź ze szczeniakiem na smyczy, bez zabawy i bez rozpraszania. Poczekaj spokojnie, aż się załatwi.
- Gdy tylko skończy, od razu pochwal i daj smakołyk. Nagroda ma przyjść natychmiast, a nie po powrocie do domu.
- Dopiero po załatwieniu się pozwól na zabawę lub spacer. Szczeniak uczy się, że sukces na dworze otwiera przyjemności.
- Gdy nic się nie dzieje po kilku minutach, wróć do domu i pilnuj szczeniaka, a po krótkim czasie wyjdź ponownie.
- W domu obserwuj psa albo zabezpiecz mały obszar, w którym łatwo go nadzorować.
Z czasem odstępy między wyjściami wydłużasz, a szczeniak coraz częściej sam sygnalizuje potrzebę, na przykład podchodząc do drzwi.
Co robić, gdy zdarzy się wpadka
- Nie karć, nie krzycz i nie wkładaj nosa w kałużę. Pies nie połączy kary z czynem sprzed chwili, a nauczy się ukrywać załatwianie przed Tobą.
- Jeśli zobaczysz początek, spokojnie weź szczeniaka na dwór i nagrodź, gdy dokończy w odpowiednim miejscu.
- Posprzątaj środkiem do usuwania zapachów, bo resztki zapachu zachęcają do powtórki.
- Zastanów się, czy nie zabrakło wyjścia, czy nie dałeś szczeniakowi zbyt dużo swobody w domu.
Noc, samotność i nadzór w domu
Największe wpadki zdarzają się wtedy, gdy nikt nie patrzy. Dlatego w pierwszych tygodniach warto ograniczyć szczeniakowi swobodę w domu. Gdy jesteś w pobliżu, miej go w zasięgu wzroku, w tym samym pokoju. Gdy nie możesz go pilnować, zostaw w bezpiecznym, małym miejscu, na przykład w kojcu lub wygrodzonym kącie, gdzie ma posłanie, wodę i zabawki. Większość szczeniaków niechętnie załatwia się tam, gdzie śpi, co pomaga w nauce.
W nocy młode szczenięta zwykle potrzebują wyjść. Ustaw cichy budzik, wyprowadź malucha bez zabawy i światła, nagródź po załatwieniu się i połóż z powrotem. Z czasem przerwa wydłuża się sama. Jeśli szczeniak głośno protestuje, zobacz też artykuł o tym, dlaczego pies szczeka w nocy.
Pamiętaj, że nauka czystości przy nieobecności opiekuna idzie wolniej niż przy Twojej obecności. Nie wydłużaj czasu samotności szybciej, niż szczeniak jest w stanie wytrzymać. Pilnuj zasady: im młodszy pies, tym krótszy odstęp między wyjściami.
Wiek, rasa i trudniejsze przypadki
Szczenięta ras małych często mają mniejszy pęcherz i potrzebują wyjść częściej, więc nauka bywa u nich dłuższa. Nie jest to jednak reguła i każdy pies uczy się w swoim tempie. Pies, który trafił do Ciebie z innego domu albo ze schroniska, może mieć już utrwalone nawyki, na przykład załatwianie się na określonych powierzchniach. W takim przypadku zaczynasz niemal od początku, z większą cierpliwością.
Do trudniejszych sytuacji należą:
- pies, który załatwia się z ekscytacji lub ze strachu przy powitaniu,
- znaczenie terenu w domu u młodego samca,
- niechęć do załatwiania się w deszczu, na mrozie lub na smyczy,
- zmiana domu, nowy domownik albo przeprowadzka, po której rutyna się sypie.
W takich przypadkach wróć do podstaw: częste wyjścia, nagradzanie, nadzór. Zmniejsz emocje przy powitaniach i daj psu czas. Jeśli mimo regularnej pracy problem się utrzymuje, warto zapytać lekarza weterynarii o stan zdrowia, a potem trenera lub behawiorystę o plan dostosowany do psa.
Dobrym pomysłem jest prowadzenie przez kilka dni prostego zapisu: o której szczeniak jadł, spał i się załatwiał. Po krótkim czasie zobaczysz powtarzalny rytm i łatwiej zaplanujesz wyjścia, zanim dojdzie do wpadki. Taki zapis pomaga także całej rodzinie działać spójnie, bo każdy wie, kiedy pies ostatnio był na dworze.
Nie zniechęcaj się, jeśli po tygodniu szczeniak nadal bywa nieczysty. Nauka czystości to proces, który trwa tygodnie, a często miesiące, i zdarzają się w nim cofnięcia, na przykład podczas ząbkowania czy po zmianie otoczenia.
Kiedy to może być problem zdrowotny
Częste, nagłe wpadki u szczeniaka, który wcześniej radził sobie dobrze, niepokojące objawy przy oddawaniu moczu, biegunka, nadmierne pragnienie albo plamy krwi to powód do wizyty u lekarza weterynarii. Infekcje układu moczowego i problemy jelitowe mogą utrudniać naukę czystości i nie ustąpią dzięki samemu szkoleniu.
Jeśli zdrowie jest w porządku, a problem trwa, pomocna bywa konsultacja ze specjalistą. Ogólne wsparcie w wychowaniu młodego psa opisujemy na stronie szkolenie szczeniaków, a w grupowych zajęciach pomogą też przedszkole dla psów. Gdy nocne zachowania szczeniaka Cię niepokoją, zajrzyj do artykułu pies szczeka w nocy. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, kogo potrzebujesz, skorzystaj z oceny problemu psa i dostaniesz plan pierwszych 7 dni.